Tôi không dạy cha mẹ hoàn hảo.
Tôi xây hệ thống để ngày mệt nhất vẫn làm đúng.

Trước đây — Tôi nghĩ mình đã chuẩn bị đủ

Năm 2020, vợ chồng tôi đón con đầu lòng. Trước khi con ra đời, tôi đã đọc 5 cuốn sách nuôi dạy con — từ Dạy con kiểu Nhật đến Kỷ luật tích cực. Tôi có bằng cử nhân tâm lý học, tham gia 3 nhóm Facebook về parenting, từng nghĩ: “Mình sẽ là một người bố khác — bình tĩnh, hiểu con, không la hét”.

Sự thật là kiến thức nằm trong đầu, còn cảm xúc nằm trong cơ thể. Chúng không cùng một nơi.

Khoảnh khắc tôi nhận ra mình lạc đường

Con tôi 18 tháng. Tôi đi làm về mệt, đưa điện thoại cho con xem YouTube để mình được yên 30 phút. Rồi 30 phút thành 1 tiếng, rồi 2 tiếng, rồi 4 tiếng mỗi ngày. Tôi tự nhủ: “Hôm nay mệt quá, mai sẽ khác”.

Đến tháng thứ 22, con vẫn chưa nói được câu hoàn chỉnh nào ngoài 3-4 từ rời rạc. Khi tôi cất điện thoại, con khóc, ném đồ, đập đầu xuống sàn. Tôi đứng đó, vừa giận con vừa giận chính mình. Tối đó vợ chồng tôi cãi nhau lần đầu vì cách dạy con — và tôi biết: không phải con có vấn đề. Là cách tôi đang nuôi con.

Hai năm thử-sai — và rất nhiều lần thất bại

Tôi học RIE của Magda Gerber, DIR/Floortime của Stanley Greenspan, Kỷ luật tích cực của Jane Nelsen, gắn bó của John Bowlby. Tôi đọc nghiên cứu thần kinh học phát triển ở trẻ 0-6 tuổi. Tôi áp dụng — và thất bại liên tục.

Có hôm tôi giữ bình tĩnh được 2 ngày, đến ngày thứ 3 lại la lên khi con đổ sữa ra sàn. Có tuần tôi quyết tâm không màn hình — đến ngày Chủ nhật vợ ốm, tôi lại bật iPad cho con. Mỗi lần “trượt” tôi lại rơi vào vòng xoáy tội lỗi → mâu thuẫn vợ chồng → tự hứa “mai sẽ khác” — và mai lại lặp lại.

Tôi nhận ra: vấn đề không phải tôi thiếu kiến thức. Vấn đề là không có hệ thống cho ngày mệt. Khi cảm xúc cao, ý chí về 0. Khi ý chí về 0, bạn rơi về thói quen mặc định — và thói quen mặc định của tôi là la hét và đưa điện thoại.

6 tháng có hệ thống — mọi thứ đổi khác

Tôi bắt đầu xây quy trình. Không phải lý thuyết — mà là script câu nói cho 20 tình huống thường gặp: khi con khóc đòi điện thoại, khi con đánh bạn, khi con không chịu ăn, khi con không chịu đi ngủ. Mỗi script tôi viết ra, dán lên tủ lạnh, tập 1 tuần đến khi không cần nhìn nữa.

Tôi xây lịch chơi 15 phút mỗi sáng — không màn hình, không hướng dẫn, chỉ ngồi với con. Tôi học cách gọi tên cảm xúc của con trước khi sửa hành vi. Tôi và vợ thống nhất 5 quy tắc gia đình — viết ra, ký tên, dán lên tường.

Sau 6 tháng: con tôi tự chơi một mình 20-30 phút mà không cần điện thoại. Con không khóc khi tôi cất iPad — vì đã 4 tháng tôi không dùng iPad làm công cụ dỗ nữa. Và quan trọng nhất: tôi ngừng cảm giác tội lỗi mỗi tối. Vợ chồng tôi thôi cãi nhau vì cách dạy con — vì có quy trình rõ ràng, chúng tôi không còn phải tranh luận xem ai đúng.